Đầu tư giá trị và đầu tư tăng trưởng – Hai triết lý kinh điển của thị trường chứng khoán

Để thành công trên thị trường chứng khoán, việc nắm vững kiến thức là điều cần thiết, nhưng quan trọng hơn là hiểu và chọn đúng phương pháp đầu tư. Trong số nhiều chiến lược nổi tiếng, đầu tư giá trị (Value Investing) và đầu tư tăng trưởng (Growth Investing) là hai trường phái được các nhà đầu tư toàn cầu áp dụng và chứng minh hiệu quả qua nhiều thập kỷ.

Vậy hai phương pháp này khác nhau thế nào, ưu/nhược điểm ra sao, và làm sao để áp dụng hiệu quả trong bối cảnh thị trường Việt Nam? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết.

1. Đầu tư giá trị là gì? – Mua thấp, nắm giữ dài hạn

Đầu tư giá trị (Value Investing) là chiến lược tìm kiếm các cổ phiếu đang được thị trường định giá thấp hơn giá trị thực (intrinsic value) của doanh nghiệp. Nhà đầu tư sẽ mua vào khi giá cổ phiếu thấp hơn giá trị nội tại và nắm giữ cho đến khi thị trường “nhận ra” giá trị thật, lúc đó giá tăng lên và mang lại lợi nhuận.

Nói cách khác, đầu tư giá trị hướng tới triết lý “mua khi mọi người sợ hãi”, tập trung vào doanh nghiệp tốt nhưng bị lãng quên hoặc tạm thời đánh giá thấp. Đây là phong cách đặc trưng của Warren Buffett, Benjamin Graham hay Charlie Munger – những biểu tượng của đầu tư dài hạn.

Nguyên tắc cốt lõi của đầu tư giá trị:

i. Xác định giá trị nội tại:

Giá trị nội tại phản ánh tiềm năng thật sự của doanh nghiệp, được xác định dựa trên các chỉ số cơ bản như P/E (Giá/Lợi nhuận), P/B (Giá/Giá trị sổ sách), ROE (Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ), dòng tiền, mô hình kinh doanh và lợi thế cạnh tranh.

ii. Tuân thủ biên an toàn (Margin of Safety):

Biên an toàn là khoảng chênh giữa giá trị nội tại và giá thị trường. Nhà đầu tư chỉ nên mua khi cổ phiếu có mức chiết khấu đủ lớn, giúp giảm thiểu rủi ro khi thị trường biến động.

iii. Không chạy theo đám đông:

Nhà đầu tư giá trị thường “đi ngược dòng”, mua vào khi thị trường bi quan và cổ phiếu bị bán tháo. Thay vì chú trọng đến cảm xúc thị trường, họ tập trung vào sức khỏe và nền tảng doanh nghiệp.

iv. Kiên nhẫn và kỷ luật:

Đây là chiến lược dài hạn (thường 3 – 5 năm hoặc hơn). Giá cổ phiếu có thể mất thời gian để phản ánh giá trị thật, vì vậy nhà đầu tư phải đủ kiên nhẫn, đặc biệt trong giai đoạn thị trường suy giảm.

v. Đa dạng hóa hợp lý:

Dù đầu tư vào cổ phiếu giá trị, việc phân bổ vào nhiều ngành hoặc nhóm tài sản (như trái phiếu, quỹ mở, hàng hóa) giúp giảm thiểu rủi ro tổng thể và duy trì dòng lợi nhuận ổn định.

2. Đầu tư tăng trưởng là gì? – Tìm kiếm “ngôi sao tương lai”

Khác với đầu tư giá trị, đầu tư tăng trưởng (Growth Investing) tập trung vào các doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng vượt trội về doanh thu và lợi nhuận, thường hoạt động trong những ngành có xu hướng phát triển mạnh như công nghệ, năng lượng tái tạo, thương mại điện tử, AI hay y tế.

Nhà đầu tư theo trường phái này sẵn sàng trả mức định giá cao hơn trung bình (chỉ số P/E, P/B cao) để nắm giữ cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng mạnh trong tương lai.

Đặc điểm của cổ phiếu tăng trưởng:

i. Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận mạnh mẽ: duy trì mức tăng EPS (thu nhập trên cổ phiếu) trên 20%/năm.

ii. Định giá cao: phản ánh kỳ vọng của thị trường về tiềm năng tương lai.

iii. Không chia cổ tức: lợi nhuận thường được tái đầu tư để mở rộng quy mô.

iv. Biến động mạnh: giá cổ phiếu có thể tăng nhanh, nhưng cũng dễ sụt giảm khi doanh nghiệp không đạt kỳ vọng.

3. So sánh giữa đầu tư giá trị và đầu tư tăng trưởng

Cả hai chiến lược đều có ưu/nhược điểm riêng, không có phương pháp nào tuyệt đối tốt hơn. Điều quan trọng là hiểu rõ mục tiêu tài chính và khẩu vị rủi ro của bản thân để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp.

5. Khi nào nên chọn đầu tư giá trị, khi nào chọn đầu tư tăng trưởng?

i. Nếu bạn là nhà đầu tư dài hạn, ưa sự ổn định, muốn sở hữu doanh nghiệp tốt, có nền tảng tài chính vững vàng và nhận cổ tức đều đặn thì đầu tư giá trị là lựa chọn phù hợp.

ii. Nếu bạn là nhà đầu tư năng động, chấp nhận biến động, có khả năng phân tích thị trường và sẵn sàng theo dõi danh mục thường xuyên thì đầu tư tăng trưởng sẽ hấp dẫn hơn.

Trên thực tế, nhiều nhà đầu tư thành công không chọn riêng lẻ một chiến lược mà kết hợp cả hai, tạo ra danh mục linh hoạt: phần cốt lõi là cổ phiếu giá trị ổn định, và phần vệ tinh là cổ phiếu tăng trưởng tiềm năng.

6. Kết luận – Thành công đến từ kỷ luật và hiểu biết

Dù theo đuổi đầu tư giá trị hay tăng trưởng, nguyên tắc vàng vẫn là: hiểu rõ doanh nghiệp, đầu tư có kỷ luật và quản trị rủi ro chặt chẽ. Đầu tư không chỉ là tìm kiếm lợi nhuận, mà là hành trình xây dựng tài sản bền vững theo thời gian, nơi kiến thức, sự kiên nhẫn và tâm lý vững vàng chính là “vũ khí” quan trọng nhất.

“Thị trường luôn thay đổi, nhưng giá trị thật của doanh nghiệp và sự kỷ luật của nhà đầu tư là điều không bao giờ lỗi thời.”