Việt Nam nâng hạng FTSE: Bước chuyển mới của thị trường chứng khoán

Sau nhiều năm cải cách hạ tầng, cơ chế giao dịch và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến tới một cột mốc quan trọng.

Từ phiên giao dịch ngày 21/09/2026, FTSE Russell bắt đầu chính thức chuyển Việt Nam từ nhóm Frontier Market – thị trường cận biên sang Secondary Emerging Market – thị trường mới nổi thứ cấp.

Đây không đơn thuần là việc thay đổi tên gọi trong hệ thống phân loại thị trường.

Việc nâng hạng mở ra khả năng cổ phiếu Việt Nam hiện diện trong nhiều bộ chỉ số chứng khoán toàn cầu, tiếp cận một nhóm nhà đầu tư quốc tế rộng hơn và từng bước thay đổi vị thế của thị trường vốn Việt Nam trên bản đồ đầu tư thế giới.

Vậy nâng hạng FTSE có ý nghĩa gì, dòng vốn quốc tế có thể thay đổi ra sao và nhà đầu tư cần chú ý điều gì sau ngày 21/09?

FTSE Russell là gì và vì sao việc nâng hạng lại quan trọng?

FTSE Russell là tổ chức xây dựng và quản lý nhiều hệ thống chỉ số tài chính được các nhà đầu tư và tổ chức quản lý tài sản trên thế giới sử dụng làm chỉ số tham chiếu.

Trong hệ thống phân loại thị trường cổ phiếu của FTSE Russell, các quốc gia có thể thuộc một trong những nhóm chính như:

• Developed Market – thị trường phát triển
• Advanced Emerging – thị trường mới nổi nâng cao
• Secondary Emerging – thị trường mới nổi thứ cấp
• Frontier – thị trường cận biên

Việt Nam đã nằm trong danh sách theo dõi nâng hạng từ năm 2018. Đến tháng 10/2025, FTSE Russell công bố kế hoạch chuyển Việt Nam từ Frontier lên Secondary Emerging, với điều kiện thị trường tiếp tục đáp ứng các yêu cầu liên quan đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.

Sau kỳ đánh giá tháng 3/2026, FTSE Russell xác nhận Việt Nam đáp ứng các yêu cầu để quá trình nâng hạng được thực hiện từ tháng 9/2026.

Một trong những thay đổi quan trọng là việc Việt Nam từng bước giải quyết các vấn đề về pre-funding, cơ chế xử lý giao dịch thất bại và khả năng làm việc với các global broker – những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng các quỹ quốc tế giao dịch và tái lập chỉ số tại Việt Nam.

21/09/2026: Việt Nam chính thức bước vào hệ thống FTSE Emerging

Theo kế hoạch của FTSE Russell, việc tái phân loại có hiệu lực từ thời điểm mở cửa thị trường vào thứ Hai, ngày 21/09/2026.

Từ đây, chứng khoán Việt Nam có thể tham gia hệ thống FTSE Global Equity Index Series – FTSE GEIS, trong đó có những bộ chỉ số toàn cầu quan trọng như:

FTSE Global All Cap, FTSE All-World và FTSE Emerging.

FTSE All-World hiện bao phủ hơn 4.250 cổ phiếu vốn hóa lớn và trung bình tại gần 50 thị trường. Việc được đưa vào hệ thống này giúp Việt Nam xuất hiện trong phạm vi theo dõi của một tập hợp nhà đầu tư quốc tế rộng hơn so với khi còn thuộc nhóm thị trường cận biên.

Tuy nhiên, có một điểm rất quan trọng:

Nâng hạng không đồng nghĩa toàn bộ dòng vốn sẽ vào Việt Nam ngay ngày 21/09.

FTSE Russell lựa chọn phương án đưa Việt Nam vào hệ thống chỉ số theo 4 giai đoạn, kéo dài khoảng một năm:

Sau bốn giai đoạn, tranching factor mới đạt 100%.

Theo FTSE Russell, cách triển khai từng bước nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi diễn ra có trật tự, hạn chế tác động đột ngột của dòng vốn và bảo đảm thanh khoản cho thị trường.

Đây cũng là lý do nhà đầu tư cần nhìn câu chuyện nâng hạng như một quá trình, thay vì một sự kiện diễn ra trong một phiên giao dịch.

27 cổ phiếu Việt Nam bước vào FTSE Global All Cap

Trong kỳ rà soát tháng 9/2026, FTSE Russell xác định 27 cổ phiếu Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn tham gia FTSE Global All Cap, dựa trên dữ liệu chốt ngày 30/06/2026.

Xét theo phân loại vốn hóa của FTSE, danh sách bao gồm:

3 Large Cap: VCB, VIC và VHM.

3 Mid Cap: BID, HPG và VPB.

Phần còn lại thuộc nhóm Small Cap, trong đó xuất hiện nhiều doanh nghiệp quen thuộc như FPT, HDB, SSI, STB, SHB, VNM, VRE, VJC cùng một số công ty chứng khoán và doanh nghiệp niêm yết lớn khác.

Điều đáng chú ý là tiêu chí của FTSE không chỉ dựa trên vốn hóa.

Khả năng đầu tư thực tế của nhà đầu tư nước ngoài, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và foreign headroom – room còn lại cho nhà đầu tư nước ngoài cũng ảnh hưởng đến khả năng một cổ phiếu được đưa vào hệ thống chỉ số.

Do đó, nâng hạng không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp vốn hóa lớn trên thị trường đều tự động được hưởng lợi như nhau.

Dòng vốn ngoại có thể thay đổi như thế nào sau nâng hạng?

Đây có lẽ là câu hỏi được quan tâm nhất.

Khi một quốc gia được đưa vào hệ thống chỉ số Emerging Market, hai nhóm dòng vốn có thể đáng chú ý.

Thứ nhất: Dòng vốn thụ động

Các ETF và quỹ đầu tư mô phỏng chỉ số cần điều chỉnh danh mục để phù hợp với benchmark mới.

Một số ước tính trên thị trường cho rằng dòng vốn từ các quỹ thụ động liên quan đến FTSE có thể đạt khoảng 1,5–1,8 tỷ USD, mặc dù con số thực tế còn phụ thuộc quy mô tài sản, trọng số cuối cùng và tiến trình triển khai từng đợt.

Do Việt Nam chỉ được đưa vào theo từng tranche, dòng tiền này cũng không nhất thiết xuất hiện ngay lập tức.

Thứ hai: Dòng vốn chủ động

Câu chuyện dài hạn có thể nằm ở nhóm này.

Các quỹ active không bắt buộc phải mua cổ phiếu đúng tỷ trọng chỉ số. Tuy nhiên, khi Việt Nam trở thành một phần của Emerging Market universe, thị trường có khả năng được đưa vào phạm vi nghiên cứu và phân bổ tài sản của nhiều tổ chức hơn.

FTSE Russell từng đề cập tổng dòng vốn nước ngoài, bao gồm cả vốn chủ động, có thể đạt quy mô hàng tỷ USD. Các ước tính trên thị trường hiện dao động khá rộng và không nên được xem là lượng tiền chắc chắn sẽ vào Việt Nam.

Diễn biến trước thời điểm nâng hạng cũng cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài gia tăng. Trong tuần 14–18/9, nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng khoảng 104 triệu USD trên HOSE, dù tính từ đầu năm khối ngoại vẫn ở trạng thái bán ròng.

Điều quan trọng hơn dòng tiền: Việt Nam bước vào “radar” Emerging Market

Nếu chỉ nhìn nâng hạng dưới góc độ vài tỷ USD dòng vốn ETF, ý nghĩa của sự kiện có thể bị thu hẹp quá mức.

Giá trị dài hạn hơn nằm ở việc thay đổi investment universe của Việt Nam.

Trước đây, một quỹ có mandate chỉ đầu tư vào Emerging Markets có thể không được phép hoặc không ưu tiên phân bổ vào Việt Nam.

Khi Việt Nam được đưa vào FTSE Emerging, rào cản đó từng bước thay đổi.

Điều này không bảo đảm rằng các quỹ sẽ lập tức mua cổ phiếu Việt Nam, nhưng giúp thị trường Việt Nam có khả năng được:

theo dõi nhiều hơn – phân tích nhiều hơn – so sánh với các Emerging Markets khác – và cạnh tranh trực tiếp để thu hút vốn quốc tế.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý về vị thế của thị trường vốn Việt Nam.

Ngân hàng và tài chính có thể là một trong những nhóm đáng chú ý

Danh sách FTSE lần này cho thấy sự hiện diện đáng kể của doanh nghiệp thuộc lĩnh vực tài chính.

VCB, BID và VPB nằm trong nhóm Large/Mid Cap theo phân loại FTSE; bên cạnh đó còn có HDB, STB, SHB, SSB và nhiều công ty chứng khoán như SSI, HCM, VCI, VIX, VND, TCBS và VPS trong danh sách đủ điều kiện FTSE Global All Cap.

Điều này phần nào phản ánh vị trí của lĩnh vực ngân hàng – tài chính trong cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ngân hàng đóng vai trò trung gian vốn chủ chốt của nền kinh tế, trong khi các công ty chứng khoán có thể hưởng lợi từ quá trình gia tăng quy mô, thanh khoản và mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức trên thị trường vốn.

Tuy nhiên, ngay cả trong cùng một ngành, mức độ hưởng lợi từ nâng hạng có thể khác nhau tùy vào định giá, kết quả kinh doanh, free float, room ngoại, thanh khoản và trọng số thực tế trong các chỉ số.

Vì vậy, nâng hạng nên được xem là một yếu tố hỗ trợ cho câu chuyện ngành hơn là cơ sở duy nhất để đưa ra quyết định đầu tư.

Nâng hạng FTSE có đồng nghĩa VN-Index sẽ tăng?

Không nhất thiết.

Việc nâng hạng tạo ra một thay đổi tích cực về mặt cấu trúc, nhưng diễn biến giá cổ phiếu trong ngắn hạn còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác:

định giá thị trường, kết quả kinh doanh doanh nghiệp, tăng trưởng kinh tế, lãi suất, tỷ giá, dòng tiền trong nước, biến động thị trường quốc tế và kỳ vọng đã được phản ánh vào giá trước sự kiện.

Thậm chí, khi một sự kiện lớn đã được thị trường kỳ vọng trong thời gian dài, hoạt động chốt lời hoàn toàn có thể xuất hiện quanh thời điểm chính thức có hiệu lực.

Thực tế, FTSE cũng lựa chọn triển khai quá trình đưa Việt Nam vào GEIS đến tận tháng 9/2027 thay vì thực hiện toàn bộ trong một lần.

Do đó, câu hỏi quan trọng hơn đối với nhà đầu tư dài hạn không chỉ là:

“Thị trường sẽ tăng bao nhiêu sau nâng hạng?”

Mà còn là:

“Việc nâng hạng có thể thay đổi chất lượng, quy mô và cấu trúc của thị trường vốn Việt Nam như thế nào trong những năm tới?”

Sau FTSE, thị trường Việt Nam còn những bước nào?

Nâng hạng FTSE là một dấu mốc quan trọng, nhưng không phải điểm kết thúc.

Một số vấn đề thị trường vẫn cần tiếp tục cải thiện, từ room sở hữu nước ngoài, free float đến hạ tầng hậu giao dịch và khả năng tiếp cận của tổ chức quốc tế.

Reuters ghi nhận giới đầu tư vẫn theo dõi các hạn chế liên quan đến foreign ownership và tỷ lệ free float, trong khi những cải cách tiếp theo như cơ chế Central Counterparty – CCP có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình nâng chuẩn thị trường.

Ở góc độ rộng hơn, FTSE nâng hạng Việt Nam có thể được xem là sự ghi nhận đối với quá trình cải cách đã diễn ra, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng vận hành của thị trường trong tương lai.

Nâng hạng không chỉ là một sự kiện – mà là một quá trình

Ngày 21/09/2026 đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý khi Việt Nam chính thức bắt đầu tham gia nhóm Secondary Emerging Market của FTSE Russell.

Nhưng tác động thực sự của nâng hạng có thể chỉ dần được thể hiện trong những năm tiếp theo.

Việc tiếp cận dòng vốn tổ chức quốc tế, cải thiện thanh khoản, nâng chuẩn doanh nghiệp niêm yết và phát triển hệ sinh thái tài chính sẽ cần được nhìn trong một quá trình dài hạn.

Đối với nhà đầu tư, đây cũng là thời điểm để chuyển trọng tâm từ việc đơn thuần tìm kiếm “cổ phiếu hưởng lợi nâng hạng” sang đánh giá những doanh nghiệp có nền tảng đủ tốt để hưởng lợi từ quá trình mở rộng và nâng chất của thị trường vốn Việt Nam.

Góc nhìn từ HDCapital

Trong quá trình thị trường vốn Việt Nam phát triển sâu rộng hơn, lĩnh vực ngân hàng và dịch vụ tài chính tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối nguồn vốn, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Quỹ Đầu tư Cổ phiếu Ngân hàng và Tài chính HD – HDBF, do HDCapital quản lý, tập trung đầu tư có chọn lọc vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực ngân hàng và dịch vụ tài chính với mục tiêu gia tăng giá trị tài sản ròng trong dài hạn.

Thay vì chỉ tập trung vào biến động ngắn hạn xung quanh một sự kiện, cách tiếp cận của HDCapital hướng tới việc đánh giá năng lực doanh nghiệp, triển vọng ngành và giá trị dài hạn trong từng chu kỳ của thị trường.

HDCapital – Trusted Growth Partner.

Thông tin trong bài viết mang tính chất cung cấp thông tin thị trường và không cấu thành khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ bất kỳ chứng khoán hay chứng chỉ quỹ nào.